Trance en imaginatie

logo_KnowHowtoChange

Zonder trance geen verandering.
Is verbeeldingskracht echt sterker dan wilskracht? 

Diepe verandering in de binnenwereld: wanneer doe je dat?

 

Trance

Trance komt van het Latijnse woord voor overgang. Oorspron­kelijk verwees het woord naar de overgangstoestand tussen leven en de dood. Trance kan spon­taan ontstaan, zoals tijdens dagdromen of tijdens het opgaan in een interessant idee of bezigheid, waarbij de omgeving even helemaal vergeten wordt. Bijvoorbeeld, je bent onderweg in het verkeer en plotseling be­merk je: “Hé, ben ik hier al?”. Het betreft dus eigenlijk een heel spontaan en natuurlijk verschijn­sel dat we allemaal meemaken, maar vaak niet bewust herken­nen.

Direct-Deep-Changehersengolf

 

Voordelen van trance ten opzichte van de waaktoestand

De gewone waaktoestand (deze bewustzijnstoestand wordt ook wel de waaktrance genoemd) wordt in hoge mate bepaald door conditionering: gedachten volgen meestal vaste routes. Het associatieproces loopt dan langs bepaalde (geconditioneerde) patronen. Deze denkpatronen kunnen soms te beperkt zijn om creatieve oplossingen voor problemen te ontdekken. Mensen kunnen dit verbaal weergeven door uitspraken als: “ik zit (loop) vast, ik kom er niet uit, mijn gedachten blijven maar in hetzelfde kringetje ronddraaien, ik kom er niet uit, erover praten doe ik al zo lang en dat helpt niet, ik kom niet verder, nou weet ik het ook niet meer”, etc. Het gebruik van (cognitieve) gesprekstherapievormen kent dan ook zijn beperkingen.

In een trancetoestand is het gebruikelijke patroon van mentale associatie tijdelijk onderbroken of opgeschort. Hierdoor ontstaat er openheid, ruimte in je geest. Er zijn verschillende vormen van trance of bewustzijnstoestanden, waarbij de diepste vormen van trance ook de meeste openheid bieden waardoor de cliënt optimaal zijn eigen zelfhelend vermogen kan inschakelen. 

Deze openheid maakt het mogelijk om nieuwe wegen te vinden, nieuwe dingen te ontdekken, andere bronnen aan te boren. Als de therapeuten of counselors op een bewuste wijze trance weten te induceren en als beïnvloedingsprocedure kunnen benutten, kunnen zij gemakkelijker en sneller mensen begeleiden in het vinden van oorzaken en oplossingen voor hun probleem, in het aanboren van onbewuste hulpbronnen en in het stellen en behalen van nieuwe doelen.

spiegel Zonder trance geen verandering

Iedere therapie, counseling of coaching maakt bewust of onbewust gebruik van trance. 
Toch wordt trance in de huidige literatuur over Integratieve Psychotherapie en Counseling niet genoemd als gemeenschappelijke therapiefactor. Geheel onbegrijpelijk is dit niet, want een ‘trancetoestand’ blijkt nog voor velen een te onbekend en ongrijpbaar fenomeen te zijn. Er zijn veel associaties die mensen maken bij trance en trancetoestand. Zoals het kennelijk verkeren in een andere staat van bewustzijn: “ik was als in een trance, ik deed het als in een droom, ik was er wel bij maar ik was toeschouwer, ik was het niet die handelde”. Hier wordt verwezen naar de gedachte dat trance ermee te maken heeft dat iemand buiten zichzelf staat, niet in staat is om zelf te oordelen en verantwoordelijkheid te nemen voor het handelen. Hij verkeerde in een trance toen hij die (slechte) dingen deed (zijn kind slaan, schreeuwend over straat, buiten zichzelf geraken). Er wordt hier verwezen naar een soort toestand van bezetenheid. Ook een religieuze extase wordt een trance genoemd. In sjamanisme en van oorsprong West-Afrikaanse tradities geraken mensen in trance.

Ook direct na een schokkende gebeurtenis (auto-ongeluk, explosie, plotselinge verlies van een naaste) kunnen mensen geschokt als in een trancetoestand rondlopen. Hier is de trance meer een beschermende, dissociatieve  toestand opdat de naakte werkelijkheid nog niet vol dreunend kan binnenkomen.

Er zijn ook positieve associaties, waaruit blijkt dat iemand in een trancetoestand de beschikking krijgt over juist meer mogelijkheden dan de waaktoestand toestaat. Een sporter die de belangrijke finale wint, weet vaak op te merken: “ik was helemaal als in een trance“. Hier verwijst trance naar een toestand van toegespitst bewustzijn op één taak in één bepaalde context.

Integratieve-Hypnotherapie De verschillende soorten Trance in tabel

Trance-en-Imaginatie

We kunnen verschillende bewustzijnstoestanden of vormen van trance onderscheiden:

1. Alledaagse trance
Je bent bijvoorbeeld onderweg in het verkeer en plotseling bemerk je: “Hee, ben ik hier al?”. Het betreft dus eigenlijk een heel spontaan en natuurlijk verschijnsel dat we allemaal meemaken, maar vaak niet bewust herkennen. De Amerikaans psychiater en grondlegger van de neoklassieke hypnotherapie, dr. Milton H. Erickson spreekt dan ook van alledaagse trance.

2. Absorptietrance
Absorptietrance is een vorm van trance waarbij de alledaagse trance nog verder wordt verdiept en verlengd. Je helpt de cliënt om in deze bewustzijnstoestand te komen door middel van allerlei suggesties en beelden. De bewuste Ik-persoon is, net als in de waaktoestand, wakker en alert, maar is in een andere context, te weten in de eigen binnenwereld in plaats van de buitenwereld.

De Ik-persoon richt de aandacht naar binnen om in contact te komen met beelden die uit het onbewuste omhoog komen. De Ik-persoon raakt zodanig betrokken bij deze innerlijke beeldenstroom dat dit na verloop van tijd leidt tot een spontane confrontatie met het onverwerkte complex dat zich in symbolische vorm bij de Ik-persoon aandient. Door middel van een directieve, procesgerichte sturing van de therapeut/counselor kan de cliënt hierin zodanig verandering aanbrengen dat er een veranderingsproces op gang komt.
Verandering door absorptietrance
Het bewuste ego gebruikt de persoonlijke hulpbronnen om het probleem op te sporen, aan te pakken en te verwerken. Een typisch voorbeeld hiervan is het conflictmodel en de Actieve Imaginatie. De bewuste Ik-persoon speelt hierbij een veel actievere rol en gaat in de eigen 'binnenwereld' zelf op zoek naar onverwerkte bewustzijnsinhouden, om die vervolgens actief aan te pakken en te verwerken.
Deze vorm van trance wordt ook toegepast binnen de transpersoonlijke benadering, die in de ontwikkeling van de mens een spirituele ontwikkelingsfase onderscheidt en die in de topografie van het onbewuste, naast het onderbewuste en het bewuste, ook het bovenbewuste een plaats geeft. Door middel van deze vorm van trance benut het ego ook de transpersoonlijke, spirituele hulpbronnen, waar de mens toegang toe heeft. Het kan hier gaan om bijvoorbeeld het benutten van het bovenbewuste (utilisatie) en om het activeren van de spirituele ontwikkeling (transformatie).

3. Onderbrekingstrance (Hypnose)
Wanneer met behulp van hypnotiseren gericht een onderbreking van de mentale gedachtestromen tot stand gebracht wordt, spreken we van een onderbrekingstrance (ook wel: hypnotische trance). Hierbij is de bewuste Ik-persoon ’in hypnose’ (ervaart dat hij in ‘slaap’ is) en de hypnotherapeut spreekt direct het onbewuste van de cliënt aan door middel van suggesties en passieve imaginaties.
Wanneer de activiteit van de hersengolven wordt gemeten bij iemand die in een hypnotische trance is, is er nauwelijks verschil met iemand die zich in de waaktoestand bevindt.
Toch verschilt de hypnotische trance van de waaktoestand. De hypnotische trancetoestand lijkt meer op dromen. In tegenstelling tot dromen is er sprake van contact (rapport) tussen de cliënt en de hypnotherapeut. De bewuste gedachtepatronen lijken te worden opgeschort en er bestaat een bepaalde mate van dissociatie tussen enerzijds het bewuste ego en anderzijds de meer onbewuste delen van de persoonlijkheid.

 

 

===

Nieuwsbrief ontvangen?

Nederlandse Academie
voor Psychotherapie

Andreas Schelfhoutstraat 48
1058 HV Amsterdam
T: 020 - 615 04 94