Het Europese psychotherapie profiel ECP
(Europees Certificaat Psycho­the­rapie)

De wereld om ons heen: psychotherapie in verandering

In Nederland kennen we van overheidswege het BIG-register. Hierin is onder meer de wettelijke bescherming van de titel ‘psychotherapeut’ vastgelegd. Deze titel mag uitsluitend gevoerd worden als aan de gestelde criteria is voldaan. De opleiding tot psychotherapeut kende vroeger de toelatingseis van universitair (bijvoorbeeld psycholoog) of voortgezette HBO-opleiding in maatschappelijk werk. Een aantal jaren geleden werd de toelatingsdeur voor de maatschappelijk werkenden dichtgedaan. Implicerend dat alleen een universitaire vooropleiding een garantie biedt voor goed psychotherapeutschap. Dit in flagrante tegenspraak met de praktijk: veel psychotherapieën in allerlei instellingen werden en worden immers uitgevoerd door maatschappelijk werkenden en sociaal psychiatrisch verpleegkundigen.

Het kan meer dan opmerkelijk genoemd worden dat nu juist het wetenschappelijk onderzoek afrekent met de mythe dat een psychotherapeut over een wetenschappelijke vooropleiding zou moeten beschikken om succesvol te zijn.

Het wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van therapie duidt juist aan dat niet een universitaire vooropleiding van belang is, maar dat het gaat om de mensvaardigheden van de therapeut. Dit verlangt geheel andere criteria in toelating en opleiding tot psychotherapeut.

De afbakening van de onderlinge posities van gezondheidszorgpsychologen en psychotherapeuten blijft onduidelijk. Dit zal voor nieuwe verwarring zorgen bij met name diegenen waarvoor het allemaal bedoeld is: onze cliënten.

De verworven naamsbescherming op de titel psychotherapeut blijft echter (nog) bestaan. Op dit moment betekent het dat afgestudeerden aan de Academie zich geen psychotherapeut mogen noemen, maar dat zij wel een 'Praktijk voor Psychotherapie' mogen voeren. De Academie leidt studenten op volgens de richtlijnen van de Europese Associatie voor Psychotherapie (EAP). Afgestudeerden, die het hele traject doorlopen hebben, verkrijgen het muurschild van de EAP waarop de naam ‘psychotherapist’ staat. Aangezien deze naam sterk lijkt op die van de beschermde titel psychotherapeut is het niet aan te bevelen om deze naam in Nederland te voeren.

Nederland beleeft op dit moment dus woelige tijden in het veld van psychotherapie. Aan de discussies zijn inmiddels nieuwe feiten toe te voegen. Aan de horizon is een nieuw en krachtig geluid te horen in de vorm van ontwikkelingen in de psychotherapie op Europees-niveau. De verwachting is dat deze ontwikkeling het Nederlandse psychotherapiemodel zal overstijgen.

EAP: Europese Associatie voor Psychotherapie

In 1991 richten psychiaters, hoogleraren, psychotherapeuten en psychologen uit de verschillende Europese landen in Wenen de ‘European Association for Psychotherapy’ (EAP) op. De ‘Strasbourg Declaration of Psychotherapy 1990’ ligt ten grondslag aan de oprichting van de EAP.

Deze verklaring luidt als volgt:

1.       Psychotherapie is een zelfstandige wetenschappelijke discipline, waarbij de opleiding leidt tot een zelfstandig en vrij beroep. 

2.       De opleiding tot psychotherapeut is derhalve een opleiding op hoog, gekwalificeerd en wetenschappelijk niveau.  

3.       De pluriformiteit van psychotherapeutische behandelwijzen wordt gegarandeerd.  

4.       Een volwaardige opleiding tot psychotherapeut omvat theorie, zelfervaring en praktijk onder supervisie. Ook wordt over andere psychotherapeutische behandelwijzen voldoende kennis verworven.  

5.       Een psychotherapeutische opleiding kan op grond van diverse vooropleidingen gevolgd worden, in het bij zonder op grond van opleidingen in de mens- en sociale wetenschappen.

Doelstelling van de EAP is te komen tot een eenduidig profiel van het beroep van psychotherapeut in alle landen van Europa. Dit is van belang omdat cliënten recht hebben op gedegen hulpverlening en een eenduidige hoge kwaliteitsstandaard; psychotherapie is tot nu toe per land anders geregeld. In het ene land kent de psychotherapie geen enkele kwaliteitsgarantie en oefenen ongeschoolde leken het vak uit. In het andere land is er sprake van een protectionistische situatie. Daar is de psychotherapie voorbehouden aan een beperkte groep van therapeuten. Onterechte vooropleidingseisen, als uitsluitend universitair, belemmeren de toestroom van nieuwe en goede psychotherapeuten, waardoor wachtlijsten ontstaan bij de reguliere behandelcentra.

Wetenschap én een vrij beroep

Inmiddels verenigt de EAP meer dan 140 organisaties, waaronder de nationale delegaties en koepelorganisaties uit 26 landen, die meer dan 70.000 beroepsbeoefenaars vertegenwoordigen. Zij erkennen psychotherapie als een aparte wetenschap én als een vrij beroep. Nederland wordt in de verschillende commissies binnen de EAP vertegenwoordigd door de Nederlandse Associatie voor Psychotherapie.

De EAP heeft het Europees Certificaat Psycho­the­rapie (ECP) inge­voerd als nieuwe standaard voor het beroepsprofiel Psychotherapie. Ook in Nederland zijn er al therapeuten met het ECP.

De EAP is druk doende om het profiel, de status en kwaliteit van de psychotherapeuten in de Europese landen naar gelijke hoogte te trekken. Dit valt samen met de doelstelling van de Wereld Gezondheid Organisatie van de VN en met de binnen de Europese Gemeenschap geldende regels van non-discriminatie en bepalingen inzake het vrije verkeer voor personen en diensten. Kartelvorming in een beroep, in welke gedaante dan ook, is onacceptabel.

Lidmaatschap EAP

De Academie is lid van de EAP en voegt zich naar de regelgeving van deze Associatie over de opleidingseisen en het instroomniveau van de studenten. De opleidingseis van de EAP is onder meer een opleidingsduur van zeven jaar, waarvan vier jaar in de desbetreffende modaliteit psychotherapie, als bijvoorbeeld Gestalt therapie, Hypnotherapie, Integratieve Kindertherapie of Integratieve Psychotherapie. De eerste drie opleidingsjaren kunnen worden gelijkgesteld met een HBO of universitaire vooropleiding in de sociale of menswetenschappen. Ook een ‘equivalent professional training’ volstaat als compensatie van de eerste drie jaar.

De EAP-therapeut

De Nederlandse vertegenwoordiging van de EAP, te weten de Nederlandse Associatie voor Psychotherapie, verwacht dat na Oostenrijk de overige Europese regeringen – ook de Nederlandse – , alsmede de zorgverzekeraars, het Europees Certificaat Psychotherapie erkennen als een kwaliteitsgarantie voor professionaliteit. Deze ontwikkeling is in volle gang. Wanneer in Nederland een overheidsregistratie van het Europees Certificaat Psychotherapie zijn effect krijgt, is niet duidelijk. Echter, de Academie, haar studenten en vele organisaties in binnen- en buitenland stimuleren dit streven. Wij vinden het uitermate belangrijk dat er een standaard komt voor zowel het beroepsprofiel als de opleiding tot psychotherapeut. En dat er, uiteraard, een adequate vergoedingsmogelijkheid voor de cliënten komt.

NIEUWS:
"Oorlog in psychotherapieland"
De Nederlandse Associatie voor Psychotherapie (NAP) reageert na de aanval door de NIP/NVVP/NVP op het ECP: de conclusies in de “Notitie van Peter van Drunen” zijn onzorgvuldig, tendentieus en weinig wetenschappelijk.
Lees verder >